Bir denizci, denize dair her şeye hakim olmalı. Herhangi bir sorunda teknenin altına bakmanız gerektiğinde sahip olduğunuz dalış bilgileriniz işinize çok yarayacaktır. Fakat bundan ziyade, denizin altındaki dünyayı keşfetmek ve bir süreliğine sessiz bir dünyanın küçük bir parçası olmak, insanın kendini dinlendirmesi ya da günlük yaşamın sıradanlığından kopması için birebir. Tabii unutmamak gerekir ki bu dünyanın da kendi kuralları var ve onları çok iyi bilmek gerekiyor. Aksi bir durum, kuralları ciddiye almamak ölümcül sonuçlara yol açabilir. Ne demişler: Tedbir tedaviden önce gelir ve daha ucuzdur.
Dalış okullarında verilen teorik ve pratik eğitimler belli bir standarta sahip. Dalan birinin alacağı dereceler, PADI, CMAS, SSI gibi brövelere göre farklılık gösterse de temelde her kişinin kendine uygun bir seviyede dalış eğitimi alması prensibine göre geliştirilmiştir. PADI sistemine bağlı bir dalış okulunda eğitim alacak, dalışa yeni başlayan ve belirli seviyede dalış yapmak isteyenler Open Water Diver seviyesinde sertifika alır ki, bu seviyede mutlaka sertifikalı dalıcılarla birlikte olmak üzere 18 metre sınırına kadar dalış yapılabilir. İsteyen bu seviyede kalır, isteyen daha üst seviyede eğitimler alır. Bir sonraki seviye Advanced Open Water seviyesidir ve dalan kişi bu seviyeden sonra Rescue Diver, Dive Master, Instructor seviyelerine kadar eğitimler alabilir ve profesyonelliğe kadar yürüyebilir. Ancak, Advanced Open Water seviyesi dalma meraklılarının kendini geliştirmesi ve dalış sayısını arttırarak deneyimli bir dalıcı olması için yeterlidir. Bunların dışında hem Open Water seviyesinde dalış yapanların alabileceği (sualtı fotoğrafçılığı gibi), hem de Advanced düzeyinde dalanların alabileceği (akıntı dalışı, gece dalışı, mağara dalıcılığı gibi) ihtisas eğtimleri de vardır. CMAS ve SSI brövesine göre eğitim alacaklar için de temelde benzer şekilde seviyeler bulunmakta.
Dalış yapabilmeniz için öncelikle bir eğitimden geçmeniz gerekiyor. Bu eğitimleri de farklı dalış okullarından almanız mümkün. Her dalış okulu ayrı bir sistem çerçevesinde eğitim veriyor. Bu sistemlerin sayısı da oldukça fazla. Fakat dünyada ve Türkiye'de en yaygın olan PADI (Professional Association of Diving Instructors - Profesyonel Dalış Eğitmenleri Birliği) ve CMAS (Confederation Mondial des Activites Subaquatiques - Dünya Sualtı Aktiviteleri Konfederasyonu)'tır. Her ikisinde de dalış disiplini temelde aynıdır ve tüm dünyada kabul edilir. Fakat Türkiye için özel bir durum söz konusu. Türkiye Su Sporları Federasyonu, CMAS üyesi olduğu için PADI sertifikasını kabul etmiyor. Federasyon'un 2008 yılında aldığı karara göre, Türkiye'de dalış yapacak Türk dalıcılar; ya CMAS sertifikasına sahip olmalı, ya da PADI eğitimi almışsa CMAS'a denklik belgesine sahip olmalı. (Yabancı uyruklular için bu geçerli değil, PADI sertifikalarıyla dalış yapabiliyorlar.) PADI'den CMAS'a geçiş yapmanın gereklilikleri ise şu şekilde: Eğer PADI Open Water Diver bröveniz varsa ve en az beş dalış yaptıysanız CMAS 2 Yıldız kursuna, Advance Open Water Diver bröveniz varsa, CMAS 2 Yıldız kursuna, Rescue Diver bröveniz varsa ve en az 25 dalış yaptıysanız CMAS 3 Yıldız kursuna katılabiliyorsunuz. www.tssf.gov.tr adresinden CMAS'a üye dalış okullarının listesini edinebilirsiniz. (Aslına bakarsanız, bu konu bir hayli karışık. Federasyon, "yasak" dese de, bunun pek uygulandığını söyleyemeyiz. Zaten; Türk olmayan PADI'liler Türk sularında dalabilirken, Türk PADI'lilerin dalışına izin verilmeyişi anlaşılır gibi değil. TSSF'ye PADI'yi neden kabul etmediğini sorduğumuzda; PADI'nin özel bir kuruluş olduğunu, bir federasyonun özel bir kuruluşun sertifikasını kabul edemeyeceğini belirttiler. Öte yandan, dalış okulları zevk için sportif amaçlı dalan kişilere ticari bir hizmet veriyor, sportif bir kuruluş olmayan - ticari bir kuruluşun federasyonun kurallarına göre hareket etmesinin beklenmesi de şaşırtıcı. Sonuç olarak, bu durum federasyona göre "net" olsa da, PADI eğitimi veren dalış okulları ve dalıcıları için karışık. Önümüzdeki dönemde bu durumun değiştirilmesini umut ediyoruz.)
Dalanların birçok sporcudan veya sportif aktivite yapanlardan farklı bir sağlık yapısına sahip olması gerekmiyor. Fakat kalp, astım, orta kulak rahatsızlıkları gibi birçok hastalık dalış yapabilmenize engeldir. Dalışa başlarken dalış hekimlerine kontroller yaptırılması yararlıdır. Dalış için çok özel fiziksel şartlar gerekmemekle birlikte kararı bir sualtı hekiminin vermesini öneririz. İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi ve GATA, sualtı hekimliği anabilimdalına sahipler. Bu bölümlerin hiperbarik oksijen tedavisi ve sualtı hekimliği üzerinde uzmanlıkları bulunuyor. Amatör ve profesyonel dalgıçların başlangıç muayeneleri yapılarak dalışa engel bir hastalıklarının olup olmadığı araştırılıyor ve kişilere dalışa uygun ise "dalabilir raporu" veriliyor. Ayrıca dalışa bağlı hastalıklar da sahip oldukları basınç odaları yardımıyla bu kliniklerde tedavi edilmekte.
Dalış hastalıklarının çok büyük bir kısmı yüzeye çıkış esanasında olur. Ani basınç ve ısı değişiklikleri farklı sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Emboli, vertugo, çeşitli barotravmalar en bilinen dalış hastalıklarıdır. Bu tür sorunları yaşamamak için dalışın temel kurallarına uymak gerekir. Sualtında asla nefes tutulmamalıdır. Hızlı değil, uzun nefes alımı ve verimi yapmak gerekir. Su yüzeyine çıkarken çıkış hızı 10 m/dk'yı geçmemelidir. Bunu ölçmek zor olacağı için, çıkarılan kabarcığın en küçük şekilde olmasına dikkat etmek yeterlidir. Aksi takdirde vurgun yiyebilirsiniz. İniş hızı da 25 m/dk'dır. Bu aşıldığında vertugo denilen baş dönmesi sorunu yaşanır. Böyle bir durumda hemen başınızın döndüğünü dalış eşinize veya ekip liderine belirtmeniz gerekir. (elinizi başınızın yanına getirip parmağınızla daire çizerek) Bu durumda dalış lideri ya da dalış eşiniz size yardım edecektir. Eğer yakınınızda size yardım edecek biri yoksa, çevrenizdeki bir kayaya tutunmak bir yöntem olabilir. Tutunacak bir şey yoksa, orta sudaysanız kendinize sarılmanız işe yarayabilir. Kaçınılması gereken, panikle hızla yüzeye çıkmaktır. Çünkü baş dönmesiyle yukarı çıkıyorum diye, yana veya dibe doğru gitme ihtimaliniz vardır. Bunu anlamanın yolu da kabarcık çıkarmaktır. Kabarcıklar her zaman yüzeye doğru yönelir.
Kullandığımız havanın içinde bulunan nitrojen gazı belli derinliklerde bünyemiz üzerinde narkotik bir etki yaratır. Buna "derinlik sarhoşluğu" adı veriliyor. Soluduğumuz hava içindeki azot (nitrojen) gazının basınç altında anestezik bir etkisi vardır. Alkol etkisine benzer bir etki yaratır. Nasıl alkol kişiden kişiye değişik etki gösterirse azot (derinlik) sarhoşluğunun da kişiden kişiye değişen semptomları vardır. Daha sığda olma ihtimali bulunmakla birlikte 30 metre ve daha derinlerde de ortaya çıkar.
Derine daldıkça derinlik (azot) sarhoşluğu riski artar. Bu bazen hafif baş dönmesi, endişe veya mutluluk hissi duymayla başlamakla beraber hareketlerde koordinasyonsuzluğa ve hayal görmeye kadar gidebilir. Herkesin başına gelebilir, bulunulan derinlikten biraz yükselerek etkisi ortadan kaldırılır, kalıcı bir etkisi yoktur. Dalıcı uzun zaman dalmamış ise ya da yorgunken yapılan dalışlarda daha sık olur. Ancak kötü şöhreti kadar sık kazalara neden olmaz.
 Basınç odası, dalıcının dekomprasyon hastalığına (vurgun) tutulması halinde tedavi için kullanılır. Su yüzeyine yükselirken ortaya çıkan vurgun, ağır vakalarda hemen su yüzeyinde, hafif vakalarda dalıştan saatler sonra da ortaya çıkabilir. Her iki durumda da, hasta sualtı hekiminin bilgisi dahilinde basınç odası tedavisine alınır. Basınç odasında, vücuttaki azot yavaşça ortam basıncı düşürülerek çıkarılır. Dalış turizminin yoğun olduğu bölgelerde basınç odalarının varlığı hayati bir öneme sahiptir. Basınç odaları, birçok hastalığın tedavisinde de (kemik hastalıkları, şeker hastalıkları, işitme kaybı vs.) kullanıldığı için İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Bursa, Gaziantep, Antalya gibi büyük şehirlerin yanısıra, Bodrum ve Marmaris'te bulunmaktadır, fakat maalesef bu sayı yetersizdir.
1. Dalış suya girdiğinizde başlamaz. Dalış teknesindeki hazırlık da dalışın emniyeti için çok önemlidir. Sualtında ne yapılıp, ne yapılmaması gerektiğiyle ilgili bilgiler verilir. Suya inildiğinde, yüzeyde son kez kurallar bir daha hatırlatılır.
2. Dalış becerisinden emin olunan bir dalış eşi ile birlikte dalınmalı ve eşler birbirini dalış öncesi, dalış anı ve sonrasında kontrol etmeli.
3. Kişi limitlerini bilmeli, kendiyle ve başkalarıyla yarışmamalı.
4. Dalışta ekipman çok önemlidir. Kiralanan malzemeden çok (tüp ve ağırlıklar hariç) mümkün olduğu ölçüde kişinin kendi malzemesi ile dalışlarını yapması ve malzemenin periyodik bakımlarının yapılması gerekir.
5. Daha derine dalan kişi daha iyi dalıyor demek değildir. Unutmayın, bir taşı suya atsanız o da dibe iner. Sportif dalış limitleri aşılmamalı; ilk 20-30 metre tüm dalış hayatı boyunca yeterli derinliklerdir.
6. Mutlaka daha önce bilinen bir yerde veya dalış eşinizin, ekibin dalış yaptığı yerlerde dalış yapılmalıdır. Dalınacak yerin fiziksel şartlarının (derinlik, akıntı, deniz trafiği gibi) önceden bilinmesi hayati önem taşır.
7. Deniz canlılarını iyi tanımalı ve onlarla aktif temastan kaçınılmalıdır. Hiçbir deniz canlısı insanlara zarar vermek için davranmaz. Genelde kazalar, dalanların onlarla fiziksel temasları sırasında olur (Denizanası zehirlenmeleri, denizkestanesi batması, balık sokması ve ısırması gibi).
8.Sualtında asla nefes tutulmamalı. Hızlı değil, uzun nefes alımı ve verimi yapmak gerekir. Hızlı çıkmak ve hızlı inmek vurguna sebep olur.
9. Alkol ve sigara, dalış yapanların en büyük düşmanlarıdır. Nikotinin damarları büzme etkisi, alkolün dolaşımı hızlandırması, olası bir dekompresyon (vurgun) hastalığının tetikleyici unsurlarıdır. Bu yüzden dalış günü ve öncesi özellikle alkolden kaçınılmalıdır.
10.Mümkünse her yıl en azından bir akciğer röntgeni çekilmesi ve dalış hekimlerinin kontrolünden geçilmesi çok önemlidir.
Sinop çevresi, Ayancık, Abana'nın kuzeyi
Ekinlik adası, Marmara adası Büyükçekmece koyu, Sedef adası
Bodrum'un batısı, Marmaris'in batısı, Bozburun yarımadası, Çeşme boğazı, Datça yarımadası, Edremit körfezi, Asos, Maden adası, Eski Foça, Deveboynu - Aslanburnu arası, Fethiye - Ölüdeniz - Kötü Burun çevresi, Gelibolu yarımadası, Gökova körfezi - Kapıdağ yarımadası arası, Karaburun yarımadası, Marmaris Çiftlik limanı, Çiftlik adası, Marmaris - Köyceğiz civarı, Sığacık körfezi, Gökçeada - Tuzburnu - Aydıncık burnu arası, İzmir körfezi, Urla'nın kuzeyi.
Mezitli Soli - Pompeiopolis limanı ören yeri sahili, Susanoğlu mevkii ören yeri sahili, Anamur burnu -Anemurium kenti çevresi, Anemurium ören yeri sahili, Güvercin adası mevkii ören yeri sahili, Kalkan çevresi, Karataş Megarsus antik kenti ören yeri sahili, Kaş - Kekova - Ölüdeniz çevresi, Kemer güneyi, Olimpos, Soğuksu mevkii, Saplıada, Sancak burnu ören yeri ve sahili, Yumurtalık Süleyman Kulesi - Ayas Kalesi arası ören yeri sahili.
Bir sıvı içinde yaşamaya alışabilmek için, fiziksel ve ruhsal uygunluğun yanısıra iyi bir eğitim görmeniz gerekiyor. Gerektiğinde eğitmeninizi ve verilen eğitimi sorgulayabilme yetisine ulaşmanız gerekiyor. Örneğin, bir yıldızlı bir dalgıçın dalış derinlik limiti en fazla 18 metre ise, eğitmeniniz sizi 25 metreye indirmek istiyorsa hemen sevinmeyin; bunu sorgulamanız gerekli!
Dalış yapabilmek için bir grup lideri olması gerekir. İki yıldızlılarla dalabilmek için liderin en az iki yıldızlı bir dalgıç olması gerekir. Bir yıldızlı birinin dalması için de ekip liderinin en az üç yıldızlı olması gerekiyor.
Vurgunu önlemek için bu üç kurala uymalısınız: Aşırı derin dalıştan kaçınmak, dip zamanını kısa tutmak, çıkış hızını aşmamak.
Dalış uzmanları, 30 metreden daha derine inmenin tehlikeli olduğunu, kişiye göre değişmekle birlikte, aşağıdaki sorunların yaşanabileceğini söylüyor.
Neden sonuç ilişkisi kurmada, anlık hafızada bozulma. Görsel ve işitsel uyaranlara yanıt azalması.
Gülme nöbetleri aşırı kendine güven, hesap hataları.
Uyku hali, halüsinasyonlar.
Konuşganlık, saldırganlık.
Entellektüel beceride ciddi, el becerisinde daha az bozulma.
Konsantrasyon bozukluğu, uyaranlara çok geç yanıt.
Pratik yetenek ve el becerisinde ciddi bozulma, hafıza ve zeka kaybı.
Bilinç kaybı, ölüm.
Derinlik bilgileri İstanbul Ünv. İstanbul Tıp Fakültesi tarafından hazırlanmıştır.
Dalış esnasında vücudunuza salgılanacak adrenalin birtakım reaksiyonlara sebep olur. Bunlardan biri endorfin oranınızın yükselmesidir, yani daldığınızda mutlu olacaksınız!
İnternette, arama motoruna "dalış ekipmanı" yazdığınızda 82 bin sayfa çıkıyor. Doğru malzemeyi bulmak güç; ama dalış üzerine uzmanlaşmış birçok marka var. Genel kanı, size en doğru ekipmanı tecrübe ederek bulmanız. Bilmediğiniz ve emniyetinden emin olmadığınız malzemelerle derinlere inmemenizi öneririz.
Genelde kullanılan bahçıvan denilen bütün vücudu saran askılı bir elbisedir. 5 - 7 mm kalınlığında, kolsuz veya kollu olabilir. Bileklerin ve boyun bölgesinin contalı olduğu, su geçirmez çeşitleri de vardır, ama daha çok tercih edilen su geçirenlerdir. Su, elbisenin içine girdiği gibi çıkamaz ve vücutla elbise arasında sıkışır. Vücut, suyu ısıtır ve dipte daha az üşümeyi sağlar. Neopren ve kauçuk çeşitleri vardır. Elbise üstüne "shorty" denilen bir kat daha elbise giyilir. O da, kısa kollu ve dize kadardır.
Türkçesi yüzerlik dengeleyicisidir. Yelek şeklinde olan ceketin dalışta kullanılan çok farklı çeşitleri vardır.
Dipte nefes almayı sağlayan temel üründür. 10 - 15 litrelik, alüminyum ve çelik tüp çeşitleri vardır.
Tüpten hava solumaya yarayan temel cihazdır. Farklı modelleri mevcuttur, genelde kullanılan iki kademeli regulatörlerdir.
Yedek ikinci kademe diyebileceğimiz, regülatörü kullanamadığımız zamanlarda hayat kurtaran bir üründür.
Çift veya tek cam çeşitleri vardır. Kırılma esnasında, araba camları gibi buzlanarak kırılır. Şnorkel, basit j bir borudur. Yüzeye yakın dalışlarda kullanılır. 45 cm'e kadar boy modeli vardır.
Metal veya plastik tokalı, üzerine kurşun ağırlıkların takıldığı kemerdir. Batabilmek için üzerine 1-2 kg'lık ağırlık takılır. Genelde kişinin ağırlığının yüzde 10'u kadar ağırlık takmak gerekir.
Açık paletle beraber giyilen bir tür koruyucu ayakkabıdır.
Bulunduğunuz derinliği gösteren bir cihazdır.
Tüpte ne kadar basınç olduğunu gösterir.
Su altında navigasyon yapmak için kullanılır.
Satış fiyatı: 145 Euro
www.sonerdeniz.com.tr
Büyük palası sayesinde hızlı başlangıç yapmak mümkün. En ufak bir vuruşta bile palet palası suyu yaran kanatlara dönüşüyor. Basınç farkı, dalgıcın az bir enerji harcayarak suda ilerlemesini sağlıyor. Kolay kullanımı olan palet oldukça rahat, iyi bir tutuşla ayağı sıkıca kavrıyor.
Satış fiyatı: 28 Euro
www.marintek.com.tr
Alışılmış maskelere oranla yalnız aşağıya doğru değil, bütün yönlerde yüzde 30 daha geniş açıyla görüş imkanı sunuyor. Araştırmalar sonucu her yönde görüş imkanı sağlayan bu mercek açılarının patentini alan Cressi Big Eyes maske, yüz hatlarına tam oturan sızdırmaz geniş kenarlara sahip. Numaralı cam takılmasının da mümkün olduğu modelin, antialerjik silikondan imal edilmiş anatomik çerçeve tasarımı var.
Satış fiyatı: 299 Euro
www.marestr.com
Derinlik dalgıçları çeker elbette, fakat "artık durmanız gereken" noktayı da bilmeniz gerekir. Bunun için bir dalış bilgisayarı hayat kurtarabilir. Mares'in bu modeli, bir dalış bilgisayarında olması gereken bütün verileri görmenizi sağlıyor. Bunlar bulunduğunuz derinlik, ortam ısısı, ne kadar süredir dipte olduğunuz gibi bilgiler. Excel'i diğerlerinden farklı kılan özelliği ise sağlamlığı ve her şartta güvenebileceğiniz bir ürün olması. Parçalar, İsviçre'nin ileri teknoloji üreticileri tarafından en yüksek dayanıklılık düzeyi için yenilenmiş. Yenilenen düz ve korumalı mineral cam ekran, rakam netliği ve okunurluğu arttırılmış olarak sunuluyor. Yeniden şekil verilen kayışlarıyla bileğinizde daha rahat bir tutuş sağlıyor.
Satış fiyatı: 85 Euro
www.sonerdeniz.com.tr
Yüksek dirençli polikarbonat yapısı ve silikon diyaframı var. Kullanımı kolay, güvenilir ve sağlam. Toplam ağırlığı 186 gram.
Satış fiyatı: 366 Euro
www.seemannsub.com.tr
Nano teknolojisiyle üretilmiş olan modelin 3D kesimi, en iyi kalıbı ve hareket serbestliğini sağlıyor. Ayrıca farklı yerlerde farklı kalınlıklarda kullanılan neoprenler ısı dengesi sağlıyor, örneğin arkadaki 7 mm neoprenler böbrekleri ısıtıyor. Su girişini büyük ölçüde azaltan özel fermuarları sayesinde vücut kuru kalırken, elbisenin tamamı kolay giyilebilen bir malzeme ile kaplanmış. Bu malzeme aynı zamanda vücudu iyice sarıyor ve su girişini minimize ediyor. Super stretch malzemeden yapılan Nano Tec kafa başlığı da sızdırmazlık için artı bir özellik.
Satış fiyatı: 65 Euro
www.marestr.com
Dalış elbiseleri konusunda uzmanlaşmış bir marka olan Mares, kevlar kaplı oluşu sebebiyle oldukça sağlam. Esnek kumaşı sayesinde rahat hareket olanağı sağlıyor. 5 mm kalınlığında, önden fermuarlı. Fermuarı boyun bölgesini sıkmıyor. Safir dokulu, kapçalı ayrılabilen başlıklı ve bedenlere göre esnek uyum gösteren elbise, şu an kampanyalı fiyatıyla satışta.
Satış fiyatı: 658 Euro
www.marintek.com.tr
Scubapro'nun BC'si, üç boşaltma valfına çift kese yapısına, dört paslanmaz çelik D-ring'ine ve ayarlanabilir 50 mm emniyet kayışına sahip. Pedli kemer, sırt ve omuz bölgesi sayesinde oldukça rahat.
Satış fiyatı: 347 Euro
Satış fiyatı: 51 Euro (sarı) 68 Euro (yeşil)
Satış fiyatı: 35 Euro
www.marestr.com
Yandan fermuarlı patik modeli, yükseltilmiş topuklu ve ikili neopren kaplı kauçuk tabanlı. Ayağı en uygun biçimde kavrıyor ve rahatlığıyla iddialı.
Satış fiyatı: 20 Euro / 32 Euro
www.sonerdeniz.com.tr
Her iki ürünün de sualtındaki performansı oldukça iyi.
Satış fiyatı: 109 Euro
www.marintek.com.tr
Bir dalış bıçağından beklenen bütün özelliklere sahip olan K-6, paslanmaz çelikten imal edilmiş. 14 cm uzunluğundaki uç kısmı, ergonomik tutuşlu sapı, hafif meyilli ana bıçak ağzı, testere dişli tarafı, ip kesme oyuğuyla denizaltındaki ihtiyaçları karşılayacak nitelikte.
Satış fiyatı: 20 Euro
www.marestr.com
Yüzeye yakın dalış yapmak isteyenlerin, bir şnorkelde aradığı bütün özelliklere sahip.
Hidrodinamik ve ergonomik yapısı ile kullanım kolaylığı ve rahatlığı sunan model, silikon ağızlığa, esnek silikon hortuma ve alt kısımda hava tahliyesi sağlayan valfa sahip. Farklı renk seçenekleriyle satışta.
Yazı: Samet Özçelik |
Coltrisub 30 Ahtapot
Seemann Nano Tec 7/5 mm Uzun Elbise
Mares Origin Elbise
Mares Classic Patik
Scubapro K-6 Bıçak
