 |
|
| |
 |
|
 |
| |
|
|
|
Tellak: Hamamda insanları keseleyip yıkayan erkek.
Natır: Kadınlar hamamında hizmet eden ve müşterileri yıkayan kadın.
Kese: Yıkanırken kir çıkartmak için ele geçirilen, vücudu ovmaya yarayan, bürümcükten, cep biçiminde bez.
Keselemek: Kir çıkarmak için vücudu kese ile ovmak.
Külhan: Hamamların ısıtıldığı, kapalı ve geniş ocak.
Sıcak halvet: Külhanın üstü.
Soğuk halvet: Külhana uzak olan yer.
Natır: Müşteriyi yıkayıp keseleyen kadın çalışan.
Peştemal: Örtünmek için kullanılan ince dokuma.
Takunya: Hamam terliği. |
|
|
|
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
|
|
|
|
Yazı: Merve Başcumalı
Kurnadan aldığı bir maşrapa kaynar suyu göbek taşına boca edip deriden yapılmış göbek taş yastıklarını atıyor ortaya ve bize "Yatın!" diyor.
Hayatımda ilk defa bu kadar buyurgan bir ses ve tavır ile karşılaşıyorum ve kuzu kuzu bu aldığım emre itaat ediyorum. Ne kadar orada öylece yattım bilmiyorum ama hamamın tepesinden bakan biri olsa ne eğlenir diye geçiriyorum şimdi aklımdan. Göbek taşının üstünde öyle boylu boyunca yatılıyor, sonra kadın görevli resmen bebek yıkar gibi yıkıyor, üstüne de köpük masajı denen o her insanın hayatında mutlaka bir kez bile olsa yaptırması gereken muhteşem masajla devam ediyor. İnsanın ruhunu tazeleyen bir tören bu, dinlendiren ve hamamın aslında belki de varolan en iyi mekan olduğunu bile düşündürtecek cinsten bir tören... Bu arada göbek taşı keyfinden sonra çıkışta peştamallara sarılı halde gazoz içme faslı başlıyor, ne oluyor derken aklıma geliyor, "Hamam ve gazoz keyfi aynı şey degil mi zaten?"
"İşte diyorum, Cennet!" ve uyanıveriyorum aniden...
Rüyaymış meğer ama ne güzel ve özlenen bir duygu bu diye hemen kağida, kaleme sarılıp
kocaman bir "TÜRK HAMAMI" anımını konduruyorum, beyaz sayfanın tepesine...
Aydınlık ve geniş bir mekânın ortasında, elli dereceye varan sıcaklıkta, günün yorgunluğunu iri kıyım tellağın kesesi ve ovuşlarıyla geride bırakan bedenler... Dört yanı çeviren işlemeli mermerden duvarları ve yüksek kubbeli yapısıyla sadece temizlenilen bir yer değil, toplumsal hayatın vazgeçilmez bir parçası... Tellağı, natırı, külhanbeyi ile yaşayan ve kuşaklar boyu aktarılan bir kültürün simgesi... Birçoğumuzun çocukluk yıllarında tanıştığı haz...
Hamam denince aklıma Adile Naşit filmlerinin sazlı sözlü, zeytinyağlı sarmalı hamamları gelirdi. Gittim baktım, köprünün altından çok sular akmış. Artık hamamlarda Calvin Klein iç çamaşırları, ithal lifler ve babadan kalma beyaz kalıp sabun yerine meyveli sabunlar kullanılıyor. Kırk yıllık kesenin adı da otellerde 'Geleneksel Türk Masajı' olmuş.
Hamam popülaritesini açıklamaya tek bir formül yetmiyor. İşin içinde ünlüler, 5 yıldızlı oteller, hamamda geçen filmler ve yurtdışından ithal Spa modasının etkileri var. Hamamı gözde yapan bir diğer faktör ise son dönem Türk filmlerinde kaptığı başroller. İstanbul Kanatlarımın Altında, Hamam, Harem Suare gibi filmlerde başroldeydi hamamlar. Öyle ki, Türk izleyicide bile oryantalist yaklaşımlar başgösterdi. Pek çok kişi tarihi hamamları yeniden keşfetti.
En iyi tellaklar Tokat ve Sivas'tan, en iyi natırlar ise Balat, Eyüp çevresinden çıkıyor. Meslek bugüne kadar babadan oğula, anadan kıza geçerek gelmiş. Şimdilerde kese ve masaj yapacak olanlar kurslara katılıp, sertifika alıyor. Ortam sıcaklığının 40-50, su sıcaklığının ise 60 dereceyi bulduğu hamamlar şeker, kalp, akut romatizma, astım epilepsi hastalarına, hamilelere, varisi olanlara tavsiye edilmiyor. |
|
|
|
|
Soyunma yerleri: Geniş bir sofa ve bunun çevresinde bölmeli sekiler bulunur. Yıkanan kimseler, bu sekilerde uzanıp dinlenirler.
Yıkanma yerleri: Soğukluktan geçilerek girilir. Burası da bazı bölümlere ayrılır. "Kurna başı" denilen, herkesin teker teker yıkandığı yer; "halvet" adı verilen, kapalı ve yalnız başına yıkanma hücreleri; bir de üzerine uzanıp ter dökülen "göbek taşı". Göbek taşı, hamamın mermer kaplı zemininden daha yüksek yapılmıştır ve çeşitli geometrik şekillerde olabilir.
Isıtma yeri (külhan): Hamamın altında ateş yanan yerdir. Alev ve duman, mermer zeminin altındaki özel yollardan, duvar içlerinden geçer, "tüteklik" adı verilen bacadan çıkar.
İstanbul'da Hamamcılar Odası'na kayıtlı 72 hamam var. Son yıllardaki ilgisizlik yüzünden 90 olan tarihi hamam sayısı 25'e düştü. Türkiye genelindeki hamam sayısı ise otellerdekiler hariç 200. |
|
|
|
|
Hamamın bir gelenek haline dönüşmesi ise Osmanlı´nın ihtişamlı dönemlerine dayanıyor. Fetihten sonra İstanbul´un dört bir yanına hamamlar yapılıyor. Kayıtlarda, Fatih Sultan Mehmed döneminde İstanbul´da 19 tane hamam yaptırıldığı yer alıyor, Evliya Çelebi de 17. yüzyılda, İstanbul´da 168 adet çarşı hamamının olduğunu belirtiyor. Niceliğinden de anlaşılacağı üzere hamam geleneği, İstanbul'luların gündelik hayatında önemli bir yer tutuyor. Gelin hamamı, lohusa hamamı, bayram hamamı, damat hamamı, kırk hamamı, asker hamamı, sünnet hamamı gibi gelenekler de bu kültürü besliyor.
Hamamlar özellikle gecmiş yıllarda kadınlar için önemli mekânlar. Buralarda anneler kız beğenir, sohbetler edilir, dedikodular yapılır, sazlı sözlü eğlenceler düzenlenirmiş. Kadınlar aynı zamanda yeni takıları ve kıyafetleriyle birbirlerine gösteriş yaparlarmış.
Kadınların sosyal hayatında hamam öylesine önemliymiş ki; bir kocanın karısına haftada iki kez hamama gidecek kadar para vermemesi kadı önünde boşanma sebebi sayılırmış.
Bu gelenek günümüzde sürdürülmese de hamamlar yerli ve yabancılar için hala bir merak unsuru...
Türk kültürünün önemli bir parçası olan, Roma ve Bizans imparatorluğundan günümüze kadar gelen, geleneksel Türk Hamamlarında canlandırıcı hamam sefasını yaşamak isteyenler için, özellikle İstanbul'da, Osmanlı mimarisinin izlerini taşıyan hamamlar, yerli ve yabancı turistlerin rağbet ettiği mekanlar arasında. Tarihi hamamlarımızın yanı sıra, günümüzün modern Türk hamamları da bu kültürümüzün yaşamasına imkan tanımakta. Bunun yanı sıra birçok lüks otel, bünyesinde işlettiği küçük Türk hamamlarıyla bu hazzı konuklarına sunuyor.
|
|
|
|
III. Murad´ın annesi Nurbanu Sultan'ın emriyle yaptırılan hamam, 1584´te Mimar Sinan tarafından tasarlandı. Çifte hamam niteliğindeki Çemberlitaş Hamamı´nda, birbiriyle ikiz olan iki bölüm bulunuyor. Bu bölümlerden biri kadınlara diğeri de erkeklere ayrılmış.
Çemberlitaş Hamamı haftanın her günü, 06.00-24.00 saatleri arasında açık. Hamama giriş 24 TL. Kese ve masaj yaptırırsanız bu fiyat 60 TL´ye çıkıyor.
Adres: Vezirhan Cad. No: 8, Çemberlitaş-Eminönü
Tel: +90 212 520 18 50 |
|
|
I. Mahmud tarafından yaptırılan hamamın mimarının kim olduğu kesin olarak bilinmiyor. Osmanlı mimarisi ile barok üslubun harmanlandığı bir mimariye sahip olan hamam, Çemberlitaş Hamamı gibi çifte hamam olarak tasarlanmış.
Cağaloğlu Hamamı, kadınlar için saat 08.00-20.00, erkekler içinse saat 08.00-22.00 arasında açık. Hamama giriş fiyatı 13 Euro. Kese ve masaj isterseniz toplam 30 Euro ödüyorsunuz.
Adres: Prof. Ismail Gürkan Cad. No: 34, Cağaloğlu-Eminönü
Tel: +90 212 522 24 24 |
|
|
1715 yılında halka açık bir cami hamamı olarak yaptırılan Galatasaray Hamamı, mimari olarak klasik Türk çizgilerine sahip.
İstanbul´un merkezi bir bölgesinde yer alması nedeniyle turistik olarak da oldukça ilgi gören hamamın kadınlar bölümü 08.00-19.00, erkekler bölümü ise 07.00-22.00 saatleri arasında açık.
Giriş fiyatı 50 TL, kese ve masaj hizmeti aldığınız takdirde ise 60 TL ödemeniz gerekiyor.
Adres: Turnacıbaşı Sok. No: 24, Galatasaray-Beyoğlu
Tel: +90 212 252 42 42 |
|
|
1454 yılında yapılan Ağa Hamamı, Beyoğlu´nda bulunuyor. Hamam pazar hariç her gün açık. Giriş erkekler için 15, kadınlar için 10 TL. Kese ve masaj için 10 TL daha ödemeniz gerekiyor.
Adres: Turnacıbaşı Sokak, No: 66, Cihangir-Beyoğlu
Tel: +90 212 249 50 27 |
|
|
Hamam, temizliğin ötesinde bir güzellik ritüeli olarak sunuluyor. Tamamen geleneksel Türk yöntemleri ile yapılan uygulamalarda, cildinizin bebek teni gibi yumuşacık olup, canlanmasını sağlayan bitkisel vücut bakımları ve kese-köpük masajları bir arada sunuluyor. Uygulamalar seçilen pakete göre 45 dakika- 90 dakika arası değişiyor.
İnci hamamı: Kese + lif masajı 80 TL
Paşa hamamı: Kese + köpük masajı + bitkisel vücut bakımı 125 TL
Sultan hamamı: Kese + köpük masajı + bitkisel vücut bakımı + nemlendirme 160 TL
Adres: Büyükdere cad. No:201 4.Levent
Tel: +90 212 324 87 44 |
|
|
Laveda Spa
Hamam Terapisi
Canlandırıcı etkisi ile zihin, beden ve ruh temizliğine bir arada ulaşabileceğiniz hamam terapisinde, saç telinden ayak ucuna kadar arınma ritueli, kese ile başlıyor, sabun masajı ile devam ediyor ve ipeksi nemlendiricilerin uygulanması ile sona eriyor.
45 dakika 160 TL
Geleneksel Türk Hamamı
The Ritz-Carlton, Istanbul'un uzman terapistleri tarafından uygulanan Türk Hamamı terapisi... Geleneksel ve modern tekniklerin sinerjisini yaşayacağınız bu terapiyi mutlaka deneyin.
30 dakika 110 TL
Köpük Hamamı
Tüm vücudunuzun köpükle yıkanması ve saç diplerinize yapılacak rahatlatıcı masaj ile başlayan bakım, ipeksi nemlendiricilerin cildinize uygulanmasi ile sona eriyor.
20 dakika 100 TL
Adres: Süzer Plaza, Elmadağ | Askerocağı Cad 15
Tel: +90 212 334 44 44 |
|
|
Osmanlı geleneğini eşsiz hamam keyfiyle yaşatmaya devam eden, kromoterapili saunaların bulunduğu, dünyanın en iyi spa merkezlerinden biri olan Amrita Spa & Wellness'ın Lotus Couple Suite'nde ve geleneksel Türk Hamamının modern çizgilerle buluştuğu Gelin Hamam'ında bekârlığa veda partileri düzenlenebiliyor.
10 kişilik 'Bride to be'paket fiyatı:1000 Euro+KDV
Türk Hamamı (kese ,köpük) 30 dk 65 Euro
Türk Hamamı (kese, köpük) 60 dk 105 Euro
Adres: Bayıldım Cad. No:2 Maçka
Tel: +90 212 326 11 |
|
|
Cildi özel maskelerle ölü deriden arındırıp parlak ve pürüzsüz görünmesini sağlayacak dekolte, sırt ve göğüs bakımlarının yapıldığı "Zarif Dekolteler"; zindelik verici bakımlarla sizi düğün hazırlıklarının tüm stres ve yorgunluğundan uzaklaştıracak 'Neşeli Düğünler' gibi paketleri içeren Spa merkezinde ayrıca yumuşacık dokunuşların aromatik yağlarla birleştiği otantik Asian Spell Masajı; geleneksel Hint şifa sanatıyla merkezi sinir sistemini etkileyen Shirodara masajının karışımı, tüm vücudu sıcak aromatik yağlar eşliğinde rahatlama, uykusuzluk ve başağrısı gibi semptomlardan kurtaracak ShiroAbhyanga; mikrotozcuklar halindeki deniz yosunları ve deniz tuzunun vücudu toksinlerden arındırıp tazeleyici bir etki sağladığı Balneoterapi Uygulamaları; bedeninizi yine toksin maddelerinden arındırıp sıkılaştıracak, sizi kadife gibi bir cilde ve rahatlamış, dinç bir bedene kavuşturacak Yosunlu Detoks Bakımı ve daha fazla seçenek için Çırağan Oteli'ne uğramanızı tavsiye ederiz. Detaylı fiyatları paket olarak otelden öğrenebilirsiniz ama fikir vermesi açısından...
Türk Hamamı (kese ,köpük) 1 saat 150 EUR
Türk Hamamı (kese ,köpük) 40 dk 100 EUR olarak fiyatlandırılmış.
Adres: Çırağan Caddesi 32 Beşiktaş
Tel: + 90 212 326 46 46 |
|
|
|
Mayıs başında İstanbul ilginç bir konferansa ev sahipliği yaptı. "Uluslararası Hamam, Sauna Konferansı"... Konferansta Türk hamamı ve saunalar enine boyuna masaya yatırıldı, benzerlik ve farklılıkları ortaya çıkarıldı. Konferansın belki de en renkli ismi Koç Üniversitesi Sanat Tarihi ve Arkeoloji bölümünün Avusturyalı öğretim görevlisi Yrd. Doç. Dr. Nina Ergin'di. Altı yıl önce 427 yıllık Çemberlitaş Hamamı'yla ilgili tezi için İstanbul'a gelen Nina Ergin kendisi gibi öğretim üyesi olan bir Türkle evlenip bir daha da ülkesine dönmemiş.
Avrupa'da, Türk hamamlarına olan merakın farkına varan Osmanlı İmparatorluğu, kendini Batı'ya daha iyi tanıtmak için kültür sembolü olarak küçük hamamlar inşa ederek Avrupa'ya göndermiş. Türk hamamlarının benzerleri Avrupa'da da yapılmış. Osmanlılar, Chicago'ya, Londra'ya bile hamam örneklerini göndermiş: "Paris'te 'Lee' adlı bir hamam var mesela.
19'uncu yüzyılda İstanbul'da hizmete giren tramvayların geçebilmesi için büyük bulvarlar yapılmış, yollar genişletilmiş. "Çemberlitaş Hamamı" gibi hamamların bazı kısımları da bu inşaatlar sırasında yıkılmış. Hamamlar bir yandan Osmanlı kültürünün sembolü olurken, öbür yandan da hamamlar maalesef "Yeterince Avrupalı değil" anlayışıyla hor görülmüş.
Topu topu üç dört yüz kelime ile konuşup anlaşan insanımız kırk yıllık hamama "Hammam" dese de hamam, Türk Kültürü'nün olmazsa olmazları arasında günümüzde de en modernize edilmiş haliyle bile hala yerini koruyor. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|